Hürmüz’deki enerji riski, ABD’de seçim gündemi, Avrupa’da hayat pahalılığı ve kriptoda saklama güvenliği aynı soruyu öne çıkarıyor: Belirsizlik uzarken yatırımcı sermayesini nasıl koruyacak?

Dünyanın farklı köşelerinden gelen haberleri izliyorum. İran, Hürmüz, Ukrayna, Amerikan seçimleri, Avrupa’daki protestolar ve Binance saldırısı ekranlarda ayrı başlıklar hâlinde görünüyor. Ancak ekonomik sonuçları aynı yerde buluşuyor: Enerjinin maliyetinde, paranın fiyatında ve insanların satın alma gücünde.

Benim gördüğüm tablo şu: Dünya ekonomisi büyümeye devam ediyor ama bu büyümeyi ayakta tutmanın faturası ağırlaşıyor. Üstelik o fatura herkese eşit kesilmiyor.

Hürmüz’de daralan geçit evimizde daralan bütçe

Hürmüz’ü yalnızca haritadaki bir boğaz olarak görmek büyük hata. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre 2025’te buradan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti. Dünya LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri de bu güzergâha bağlı. Alternatif yolların kapasitesi sınırlı.

Dolayısıyla burada yaşanan sorun, binlerce kilometre uzaktaki bir askerî gelişme olarak kalmıyor. Akaryakıta, elektriğe, gübreye, taşımacılığa ve sonunda market rafına ulaşıyor.

Benim asıl dikkat ettiğim, bir saldırının kaç saat sürdüğü değil; belirsizliğin kaç ay devam ettiği. Çünkü şirketler kısa süreli kesintiyi stokla yönetebilir. Sürekli belirsizliği ise fiyatlarına, yatırımlarına ve istihdam kararlarına yansıtır.

Reuters’ın 2 Kasım haberine göre İran ile ABD arasındaki temaslar sürüyor ancak henüz anlaşma yok. Bu nedenle barış ihtimalini de yeni gerilim ihtimalini de masada tutuyorum.

Amerikan seçmeni sandığa giderken dünyanın gözü pompada

3 Kasım’da ABD’de başkanlık seçimi değil, Kongre ara seçimleri yapılıyor. Trump’ın politikaları da seçmenin değerlendirmesinden geçiyor. Reuters’ın seçim öncesi analizinde hayat pahalılığı, tarifeler ve İran savaşı öne çıkıyor.

Buradaki siyasi ikilem açık: Dışarıda güçlü görünmek istiyorsunuz. İçeride seçmenin daha ucuz yakıt, daha düşük fatura ve daha rahat bir hayat talebiyle karşılaşıyorsunuz. Bu yüzden enerji diplomasisini yalnızca dış politika başlığı altında okumuyorum. İç siyasetin de merkezinde görüyorum.

Ancak buradan “seçimden sonra kesin savaş büyür” sonucu çıkarmıyorum. Piyasada en pahalı hata, ihtimali kesinliğe çevirmektir.

Avrupa’da sokaktaki öfkenin ekonomik bir dili var

Eurostat’ın eylül öncü tahmininde Avro Bölgesi enflasyonu yüzde 3,8; enerji enflasyonu ise yüzde 18,8. Avrupa Merkez Bankası da enerji şokunun enflasyonu yükseltip büyümeyi zayıflatabileceğini söylüyor.

Avrupa aynı anda daha fazla savunma harcaması, enerji güvenliği, rekabetçi sanayi ve güçlü sosyal hizmetler istiyor. Bütün bunların kaynağı aynı bütçe.

Yaşam maliyeti, konut, eğitim ve askerî harcamalar etrafında gelişen protestoları bu sıkışmadan bağımsız değerlendiremiyorum. Ancak her protestoya “ihtilal” demeyi de doğru bulmuyorum. Benim gördüğüm risk; karar almakta zorlanan hükümetler, parçalanan siyasi dengeler ve ertelenen yatırımlar.

Ukrayna ile Körfez arasındaki enerji bağlantısı

Cepheler farklı olsa da ekonomik etkileri kesişiyor. Reuters’ın 25 Ekim değerlendirmesi, Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına saldırılarının yükselen dizel maliyetleri üzerinden Trump–Zelenskiy ilişkilerini zorladığını aktarıyor.

Bu bana şunu söylüyor: Enerji faturası büyüdüğünde devletlerin öncelikleri ve pazarlıkları da değişebiliyor. Siyasetin söylemiyle ekonominin zorunlulukları her zaman aynı yönde yürümüyor.

Binance ve grafikte görünmeyen risk

Binance’in kendi açıklamasına göre 29 Ekim saldırısında sıcak cüzdanlardan yaklaşık 6,3 milyar dolarlık varlık çalındı. Şirket kaybı karşılayacağını duyurdu. Bunun bir şirket taahhüdü olduğunu, bağımsız denetim yerine geçmediğini de unutmuyorum.

Reuters’ın 2 Kasım haberinde, çekimler yeniden açıldıktan sonra net müşteri çıkışının yaklaşık 4,72 milyar dolar olduğu aktarılıyor.

Yatırımcı burada üç soruyu ayrı ayrı sormalı: Varlığımın fiyatı ne olur? Varlığımı güvenle saklayabiliyor muyum? İstediğim anda varlığıma erişebiliyor muyum?

Teknik analizin doğru çıkması, saklama riskini ortadan kaldırmaz. Bitcoin’in uzun vadeli tezine inanmak da kısa vadeli likidite şoklarından etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Nakit sıkıştığında yatırımcı bazen satmak istediğini değil, satabildiğini satar.

Dergi kapakları ve Florida kazasında kanıt sınırı

The Economist’in The World Ahead 2026 sayısında savaş, Avrupa’nın sorunları, borç piyasaları ve yapay zekâ gibi temalar yayıncının açıklamasında zaten yer alıyor. Bu nedenle kapaktaki imgeleri, dönemin risk gündemini anlamak için incelerim.

Fakat objelerin saat yönündeki konumlarından kesin olay tarihleri çıkarmak için doğrulanmış bir yöntem yok. Bir yorumun tahmin sayılması için olaydan önce açıkça yazılması gerekir. Sonradan benzerlik bulmakla önceden öngörmek aynı şey değildir.

Florida’da 1 Kasım’da meydana gelen ve dokuz kişinin hayatını kaybettiği uçak kazasında da soruşturma sürüyor. Mürettebatın buzlanma ve türbülans bildirdiği aktarılıyor; neden henüz belirlenmiş değil. Bunu küresel bir operasyonun parçası ilan etmek için kanıt bulunmuyor.

Benim için güçlü analiz, her olayı birbirine bağlayabilmek kadar, hangi bağlantının kanıtsız olduğunu söyleyebilmektir.

Türkiye bu tablonun neresinde

Türkiye, bu gelişmelerin ekonomik etkilerinin aktarıldığı hatlardan birinde. Enerji ithal ediyoruz. Avrupa’ya ihracat yapıyoruz. Dış finansman koşullarından etkileniyoruz. Bir yandan da yüksek enflasyonu düşürmeye çalışıyoruz.

TCMB’nin son toplantı özetinde eylül yıllık enflasyonu yüzde 29,73 olarak aktarılıyor. Aynı ay enerji fiyatlarındaki artış yüzde 6,25. İç talep enflasyonu sınırlarken dış enerji maliyeti ters yönde baskı yapıyor.

Türkiye açısından izlediğim temel mesele bu: Dışarıdaki enerji şoku, içerideki dezenflasyonu ne kadar yavaşlatacak?

Coğrafi konumumuz diplomasi, lojistik ve tedarik açısından fırsatlar yaratabilir. Bu fırsatların yatırıma dönüşmesi ise güven, öngörülebilirlik ve verimlilik gerektirir.

BIST’te de sadece nominal satış büyümesine bakmam. Şirket gerçekten nakit üretiyor mu? Borcunu çevirebiliyor mu? Kur riski taşıyor mu? Artan maliyetini müşterisine aktarabiliyor mu? Zor dönemde hikâyenin dayanıklılığını bilanço gösterir.

Nasıl bir döneme hazırlanıyorum

IMF’nin Ekim tahminleri küresel büyümenin 2026’da yüzde 3,1 olacağını öngörüyor. Yani temel görünüm dünyanın bütünüyle durması değil; büyümenin daha kırılgan ve ülkeler arasında daha eşitsiz hâle gelmesi.

Benim ana senaryom da bu: Uzayan belirsizlik, dirençli enflasyon, seçici yükselişler ve sert düzeltmeler.

Bu ortamda likiditeyi, bilanço kalitesini ve risk dağılımını önemsiyorum. Tek habere, tek borsaya veya tek senaryoya bağımlı kalmayı doğru bulmuyorum.

Barış açıklamasını dinlerim; ardından gemilerin gerçekten geçip geçmediğine bakarım. Enflasyon düşüyor denildiğinde manşeti okurum; ardından enerjiye, hizmetlere ve beklentilere bakarım. Piyasa toparlanıyor denildiğinde fiyatı izlerim; ardından hacmin ve likiditenin eşlik edip etmediğini kontrol ederim.

Çünkü yatırımcının görevi dünyanın her sırrını çözmek değildir. Sermayesini, yanlış çıkabileceği ihtimallere karşı da ayakta tutabilmektir.

Bu çalışma yatırım tavsiyesi değildir. Kendi araştırmanızı yapın ve riskinizi yönetin.

Bu makale 2 Kasım 2026 tarihli bilgi çerçevesini esas alır. Veriler ve olaylara ilişkin değerlendirmeler bu tarih itibarıyla okunmalıdır.