Yükleniyor...

DeFi Nedir? Her Şeyi İle Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Rehberi

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) kelimelerinin kısaltması olarak karşımıza çıkan “DeFi”, adından da anlaşılacağı gibi herhangi bir merkeze bağlı olmayan ve herhangi bir otoriteye ihtiyaç duymayan, Blockchain ağları üzerine inşa edilmiş finansal sisteme verilen...

55 1280x853

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) kelimelerinin kısaltması olarak karşımıza çıkan “DeFi”, adından da anlaşılacağı gibi herhangi bir merkeze bağlı olmayan ve herhangi bir otoriteye ihtiyaç duymayan, Blockchain ağları üzerine inşa edilmiş finansal sisteme verilen addır.

Merkezsiz finans, geleneksel finansal sisteme karşın hızla büyüyen bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Blockchain ve kripto para odaklı merkezsiz finans, dünyanın dört bir yanındaki insanlara yeni finansal fırsatlara erişim imkanı sunuyor.

Merkeziyetsiz Finans” kavramını daha detaylı olarak ele alırsak; herkesin kullanımına açık, açık kaynaklı, izne dayalı olmayan, bir otorite tarafından yönetilmeyen ve şeffaflık ilkesi üzerine kurulmuş bir ekosistem olarak adlandırabiliriz.

DeFi’ın Gelişimi

DeFi’ı bir proje olarak kabul etmek yerine bir konsept olarak tanımlamak çok daha doğru olacaktır. 2018 yılının başlarında MakerDAO’nun (Merkezi Olmayan Özerk Kuruluş) popülerleşmesi ile birlikte, ortaya çıkan bir sistemdir. İlk olarak farklı isimler ile adlandırılan bu konsept, daha sonrasında ise merkeziyetsiz Blockchain sistemi üzerine çalışan şirketlerin bir araya gelmesiyle “DeFi” adını almıştır. Türkçe’ye ise “Merkeziyetsiz Finans” adıyla geçmiştir.

Geleneksel finans ile karşılaştırıldığında, DeFi aracıları ortadan kaldırarak getiri potansiyelini artırır. Ayrıca geleneksel finansal hizmetlere erişimde sorun çeken insanlar, merkezsiz finans aracılığıyla bu hizmetlerden kolaylıkla yararlanabilir. Merkezsiz finans büyük ölçüde otonomdur, sansüre dayanıklıdır ve internet bağlantısı olan herkes tarafından erişilebilir. Aynı zamanda şeffaftır ve size kendi varlıklarınız üzerinde kanıtlanabilir bir sahiplik sağlayabilir yani başka bir ifadeyle size “kendi bankanız olma” şansını tanır.

Neden DeFi (Merkeziyetsiz Finans)?

Kripto paralar geleneksel finansa tepki olarak, paranın kontrolünü tekrar sahibine vermek üzere ortaya çıktı. Bununla birlikte DeFi’ın tek amacı kullanıcılarına özgürlük sunmak değil, bir yandan da geleneksel finans sistemine erişim sağlayamayan, ulaşmakta güçlük çeken her bir kullanıcıya hizmet götürmektir.

Bazı kişilerin aklına halen bankacılık sistemine ulaşamayan kullanıcı mı kaldı sorusu gelebilir. Ancak dünya üzerinde 1.7 milyar kişi bankasız (unbanked) olarak tanımlanıyor, yani geleneksel bankacılık sistemine ulaşamıyor ve bununla birlikte geleneksel sistem bu sorunun çözümü için uğraşmıyor. Bu sebepten dolayı DeFi sadece merkeziyetsiz olması açısından değil, herkese ulaşma arzusu ile de ön plana çıkıyor.

DeFi’ın Avantajları Nelerdir?

  • İnsan hatası ve kötü yönetime güle güle: Merkez bankalarının ve üçüncü taraf aracıların (TPE’ler) kötü yönetilmesinden dolayı finansal krizler yaşandığından daha önce bahsetmiştik. Ancak akıllı sözleşmeler sayesinde, insan hataları eğer kodlar yanlış yazılmadıysa sürecin dışına itiliyor.
  • Hızlı ve kalıcı erişim: Geleneksel finansal sistemde, kredi almanız gerekiyorsa, bankaya gitmeniz gerekir ve bazen kredi çekmek çok uzun sürebilir. Ancak DeFi ile gecenin ortasında bile tek bir tıklama ile kredi çekebilirsiniz. İnternet bağlantınız olduğu sürece protokollere her yerden ve her zaman erişebilirsiniz.
  • Daha sağlıklı bir sistem: Covid-19, geleneksel finansal sistemlerin (CeFi) küresel şoklara karşı çok savunmasız olduğunu göstermiştir. Bunun nedeni, merkezi finansal sistemlerin bireyler arasındaki fiziksel temasa dayanmasıdır. COVID-19, 2008 mali krizinden üç kat daha kötü bir ekonomik şoka neden oldu. Ekonomist Nariman Behravesh’a göre merkezsiz finans (DeFi) ile bu zarar minimuma indirgenebilir.
  • İzinsiz işlemler: Geleneksel finansal sistemde, hemen hemen her türlü finansal işlemi yürütmek için bir aracıdan izin almanız gerekir. Hesabınızdan bir lira çekmek için bile banka onayını beklemelisiniz, bu arada DeFi kullanıcıları, kimseden izin almak zorunda kalmadan finansal işlemlerini gerçekleştirebilir. 

DeFi Aracılığı İle Kredi Kullanma

DeFi’ın bir diğer avantajı ise kredilendirme sistemi. Geleneksel bankacılık sisteminde kredi alabilmek için birçok farklı doğrulamadan ve onaydan geçmek gerekiyor. Bazı kişiler için ise bu şartlar oldukça ağır ve yerine getirilmesi imkansız hâl alıyor. Özellikle “unbanked” olarak tanımlanan, yani geleneksel bankacılık sisteminin koymuş olduğu yaş, vatandaşlık ya da bunun gibi çözümü olmayan kriterleri sağlamayan kullanıcılar, DeFi sayesinde kredi kullanabiliyor.

Defi ekosistem olarak birçok farklı isteklere sahip kullanıcıları bir araya getiriyor. Bu kullanıcılar arasında kazanç elde etmek amacı ile borç vermek isteyen bir kesim ve diğer bir yandan da borç almak isteyen kesim yer alıyor. Bu sayede hiçbir prosedüre bağlı kalmadan DeFi üzerinden nakit çözümlere de ulaşabiliyorsunuz.

DeFi’ın Dezavantajları Nelerdir?

Gelişen teknoloji ile birlikte DeFi gibi finansal çözüm sunan sistemlere ilgi her geçen gün artıyor. Ancak yapılan araştırmalara göre, şu an için kripto para kullanıcı sayısı 4 Şubat itibariyle 68 milyon ile sınırlı. Yazının başında bahsettiğimiz 1.7 milyar “unbanked” kullanıcı düşünüldüğünde halen kripto topluluğun alacağı yol azımsanamayacak kadar çok.

Diğer bir yandan merkeziyetsiz finans ile birlikte, bazı sorunlar da artış gösteriyor. Bu sorunların başında ise; yasal olmayan yollar ile elde edilen paralar, kripto paralar ile yasa dışı ticaret, kara para aklama gibi ülkelerin ve birçok kullanıcının hoşuna gitmeyen durumlar gelmektedir. Bu tür sorunlar ülkeler için ciddi anlamda bir tehdit oluşturmakta ve bu yüzden bazı ülkeler kendi dijital paralarını çıkarmak için çalışmalar sürdürmektedir. Tabii ki kendi dijital paralarını çıkarmaları merkeziyetsiz finans kavramına ters düşmektedir zira bu durumda da yine bir otoriteye bağlı kalınmaktadır. Bu sebepten dolayı ülkelerin DeFi uygulamalarına karşı çıkmaları, ilerleyen zamanlarda da çok da anlamlı olmayacak gibi görünmektedir.

En Popüler DeFi Coin’leri

Merkezsiz finansla birlikte DeFi coin’leri de büyük bir popülariteye ulaştı. Rehberimizin bu kısmında en popüler DeFi coin’lerine kısaca değineceğiz. Öte yandan mutlaka bilmeniz gereken DeFi platformlarına ilişkin hazırlandığımız rehbere göz atabilirsiniz.

Maker (MKR): Maker, DAI stabil coin’leri bünyesinde çalışan Ethereum tabanlı bir kripto para birimi projesidir. Maker, LINK’in hemen ardından DeFi alanındaki en büyük ikinci projesi olarak gösteriliyor. Maker’ın amacı kullanıcılara stabil kripto para ve merkezsiz rezerv bankası hizmeti sunmaktır.

Aave (LEND): Ethereum ağında çalışan bir borç verme platformu olan Aave (LEND) en önemli merkezsiz finans (DeFi) platformlarından bir tanesi. Aave (LEND) aracılığıyla kullanıcılar, fonlarını borç vererek faiz getirisi elde edebilir.

Synthetix Network Token (SNX): Ethereum ağında geliştirilmiş bir diğer ERC-20 token’ı Synthetix Network Token (SNX), kullanıcılarının kripto paralarını kullanarak hisse senetleri, değerli metaller ve diğer Blockchain ağları arasında etkileşim kurmasına olanak sağlıyor.

Dai (DAI): Yukarıda da belirttiğimiz üzere DAI, USD destekli bir karşı desteklenen bir stabilcoin’dir. Bu nedenle, Dai ile al sat yaparak kâr etme olasılığı çok düşük. USDT, USDC ve BUSD gibi USD destekli popüler birkaç stabil kripto para birimi olmasına rağmen, DAI daha ölçeklenebilir ve esnek olacak şekilde tasarlanması nedeniyle ön plana çıkıyor. Yeterli  teminata sahip oldukları sürece herkes kendi DAI token’larını oluşturabilir.

Compound (COMP): Comp, Compound sisteminin yerel kripto para birimidir. Comp yatırımcıları Compound protokolündeki değişikliklerde ve güncellemelerde söz sahibi olurlar.

Chainlink (LINK): En popüler defi token’larından biri olan Chainlink (LINK) ödeme servisleri ve Blockchain ağları arasında köprü kurmayı hedefliyor. 2017 yılında kullanıma sunulan Chainlink’in (LINK) ERC-20 token’ı olduğunu da belirtmeden geçmeyelim.

Merkezsiz Finans (DeFi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Merkezsiz Finans (DeFi) ile para kazanmak mümkün mü?

Merkezsiz finans 2020 yılı merkezsiz finans protokollerinin patlama yaşayarak büyük bir popülerliğe ulaştığı yıl oldu. Birçok defi token’ı %10.000’lere varan yükselişler yaşadı. Ayrıca yatırımcılar, DeFi protokollerine kilitledikleri fonlar aracılığıya devasa kazançlar elde etti.

Yukarıda da belirttiğimiz üzere Ethereum tabanlı kredi platformlarına borç vererek bunun karşılığında faiz geliri yani pasif gelir kazanmanız mümkün. Yield farming ise daha büyük bir getiri potansiyeline sahip olsa da yatırımcıların yield farming yaparken aldığı risk daha yüksek. Yatırımcıların fonlarını diğer kullanıcılara borç vererek pasif gelir elde etmesine yield farming adı veriliyor.

Merkezsiz Finans’a (DeFi)’ye yatırım yapmak tamamen güvenli midir?

Bu soruya hayır cevabını vereceğiz. Zira şu anda DeFi protokolleri oldukça riskli. Merkezsiz finans (DeFi) protokollerine yatırım yapanlar aldıkları büyük risklerin karşılığında büyük kazançlar elde edeceklerine inanıyorlar. Öte yandan her geçen gün yeni bir DeFi protokolü geliştiriliyor ve iyi projeleri kötülerden ayırmak oldukça zor.

DeFi platformlarının popülaritesinin önemli ölçüde arttığı 2020 yılında YAM gibi birçok DeFi protokolü çöktü ve piyasa kapitalizasyonunu sadece dakikalar içerisinde 60 milyon dolardan 0’a geriledi. Hotdog ve Pizza gibi diğer DeFi projeleri de aynı kaderle karşı karşıya kaldı ve birçok yatırımcı çok büyük miktarlarda para kaybetti.

Eğer DeFi protokollerine yatırım yapmak isterseniz projeleri detaylı bir şekilde incelemenizi öneririz. Protokollerin testlerinin yapılıp yapılmadığına ve eğer denetimi yapıldıysa denetim raporlarını okumanızı öneririz.

Merkezsiz Finans (DeFi) ne zaman yaygınlaşacak?

Her geçen gün giderek daha fazla insan merkezsiz finans (DeFi) ile tanışıyor. Birçok insan merkezsiz finans protokolleri, gelecekte finans dünyasını şekillendireceğe benziyor. Öyle ki bazı DeFi projeleri, geleneksel bankacılık hizmetlerinden yoksun olan kişilerin Robinhood’u olarak görülüyor.

Ancak bu yeni finansal teknoloji, henüz daha deneysel ve ölçeklenebilirlik ve güvenlik konusunda çok ciddi endişeler var. Geliştiriciler bu sorunları çözmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Özellikle Ethereum 2.0 ile birlikte ölçeklenebilirlik sorunlarının büyük ölçüde çözülmesi bekleniyor.

Ethereum 2.0 DeFi’yi nasıl Etkileyecek?

Ethereum 2.0 merkezsiz finansın (DeFi) tüm sorunlarına bir çözüm getirmiyor. Ancak Ethereum 2.0 bu amaçla atılan ilk adım. Raiden ve TrueBit gibi diğer protokoller de Ethereum’un ölçeklenebilirlik sorunlarının üstesinden gelmek için çalışmalar sürdürüyor. Bu çözümler başarıya ulaşırsa Ethereum ağındaki DeFi protokolleri deneysel olmaktan çıkarak gerçek ürünler olarak karşımıza çıkma ve hatta ana akımda benimsenme potansiyeli de bir hayli yükselecektir.

Merkezsiz Finans (DeFi) Hangi Soruna Çözüm Getiriyor?

Şu anda dünyanın dört bir yanında yaklaşık 1.7 milyar insanın geleneksel finansal hizmetlerden yararlanamadığı belirtiliyor, merkezsiz finans uygulamaları insanlara kendi bankaları olma fırsatını sunarak engelleri aşmayı hedefliyor.

Merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları hiçbir şekilde aracıya ihtiyaç duymaz, taraflar arasındaki olası anlaşmazlık durumunda nihai kararı kodlar verir. Aracıların ortadan kaldırılmasıyla maliyetler de azaltılmış olur.

Merkezsiz Finans’ın (DeFi) Kullanım Alanları Neler?

Merkezsiz finans (DeFi) ile borç alma ve borç verme platformları, finansal hizmetler uygulamaları, merkezsiz piyasalar geliştirilebilir. Şu anda hali hazırda geliştirilen birçok uygulama bu alanlarda hizmet veriyor. Geleneksel finansal sisteme çok iyi bir alternatif olacağı düşünülen merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları ile kullanıcılar sahip oldukları varlıkları tokenize edebilir.

Merkezsiz Finans (DeFi) ile ilgili en son gelişmeleri nasıl takip edebilirim?

Söz konusu kripto paralar olunca günlük haberlerin, yaklaşan etkinliklerin ve sıcak gelişmelerin takibi çok önemli. Merkezsiz Finans (DeFi) haberleri, sıcak gelişmeleri, yaklaşan etkinlikleri ve çok daha fazlasını Coinkolik.com’dan takip edebilirsiniz.


- Reklam -